E-ticaret günümüzde etkinliği hissedilen, işletmelere dinamizm kazandıran, rekabet gücünü artıran bir olgu olarak gündemde yer almaktadır. Bu makalemizde e-ticaretle ilgili kavramlar farklı yönleriyle açıklanacaktır.

E-ticaret, ticari faaliyetlerin elektronik alanda gerçekleştirilmesidir. Dünya Ticaret Örgütü’ne göre e-ticaret, mal ve hizmetle­rin üretim, satış ve dağıtım, tutundurma eylemlerinin telekomünikasyon ağları üzerinden yapılmasıdır. Burada oluşturulan ortam dünya çapında ve açık ağlar üzerinden her türlü kuruluş ve kurum ile kişilerin iletişim kurması durumundan temel almaktadır. Bazı yayınlarda e-iş (e-business) kavramı e-ticaret kavramından farklı biçimde yer almakta olup bu ayırım bağlamında e-ticaret mal ve hizmet değişi­mini belirtilirken; e-iş, her türlü mesaj değişiminin karşılığı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Geleneksel Ticaretle E-Ticaret Arasındaki Farklar

E-ticaret işletmeler arası ticaretle maliyetlerin düşürülmesi ve verimliliğin artırılmasında da önemli role sahiptir; örneğin, kasa, stok kontrolü gibi faaliyetlerinde barkod okuyucu kullanan ve işlemlerini elektronik ortamda yapan bir işletme, bilgisayar aracılığı ile envanterdeki ürünlerin takibini gerçekleştirmekte, satış eğilimini izlemekte ve eş zamanlı olarak müşteri siparişlerini yollayabilmektedir. Satış mağazaları da yeni siparişlerini bilgisayar ağı üzerinden üretici işletme ve otomatik olarak yollayabilmektedir.

 E-Ticaret Türleri

Kurumdan Kuruma

E-ticaret modellerinin arasında en aktif olanıdır. Şirketler arası veya şirket için gerçekleştirilen bu modelde; internet ortamında firmalarca siparişin tedarikçi firmaya verilmesi, bunun akabinde firmanın ödeme bedelinin tahsil edilmesiyle gerçekleşmektedir. Bu modelde firmalar satın alım, reklam, satış, finans ve ödeme bitiminde teslimat faaliyetleri ile müşteri ilişkileri ve birçok iş etkileşimini kapsamaktadır. B2C (İşletmeden Tüketiciye) oranla B2B daha geniş alan içermektedir. Bunun sebebi uzmanlarca ilerlemekte olan devletlerin bu tür bir e-ticaret modeline açık olduğu hususunda ortak sonuca varmalarıdır (Marangoz vd. 2012, 56).

Tüketiciden Tüketiciye

Tüketiciden tüketiciye şeklinde tabir edilen bir başka e-ticaret yöntemi ürünlerin tüketiciler arasındaki internetten alışverişini ifade etmektedir. Bu yöntemde ürünler değişik ödeme araçları ile satılmakta ve satışı yapılan ürünler farklı nakliye yöntemleri ile teslim edilmektedir.  Ürün müşteriye teslim edildikten sonra ödeme havuzunda bekletilen para müşterinin onayı ile satıcıya ödeme olarak yansıtılmaktadır (Marangoz vd. 2012, 56).

Kurumdan Tüketiciye

Sanal mağazaların da kullandığı bir yöntemdir. İnternetin bir alışveriş mecrası haline gelmesiyle tüketicilere satış yapan sanal işletmelerin sayısı da artmıştır. Bu işletmeler ürünlerini sergiledikleri sanal mağazalarında tüketicilere farklı ödeme araçları ile ürünlerini satarak teslimatı gerçekleştirmektedir.

Firmadan tüketiciye e-ticaret, direkt ve dolaylı e-ticaret olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Maddi olmayan ürünler direkt olarak e-ticaret içeriğinde olup, bu ürünlerin sipariş, ödeme ve teslimatları internet üzerinden yapılmaktadır. Doğrudan e-ticaret; müzik albümleri, veri tabanları ve yazılım programları gibi maddi olmayan ürün ve hizmetlerin çevrimiçi olarak sipariş, teslim ve ödemesinin yapılmasıyla gerçekleşmektedir. E-ticaretin sunduğu avantajlar nedeniyle, şirketler geleneksel pazarlama yöntemlerinin katı ve esnek olmayan yapısından çıkarak, sanal mağazaları kullanarak, daha fazla tüketiciye ulaşarak rekabette üstün duruma gelebilmektedirler(Arslan ve diğerleri, 2001, 28).

Merkezinde müşterinin yer aldığı ve müşteri odaklı bir pazarlama anlayışının benimsendiği bir e-ticaret yöntemidir. Müşterinin memnuniyeti sistemin başarısının ve devamlılığının da bir göstergesidir.

 Devlet ve İşletme Arası E-ticaret (B2G)

Özellikle devlet adına yapılan ihaleleri işletmelere duyurmak ve onların teklif vermelerini sağlamak gibi işlevleri olan bir sistemdir. Şirketler ihalelere girerek teklifler verebilmekte, ödeme, gümrük gibi işlemler internet ortamından takip edilebilmektedir

Tüketiciden Kamuya

Ticari amacın olmadığı, kamunun faydasına yapılan işleri hafifletmek için kurulan bir modeldir. Örneğin merkezi sistemle devlet tarafından yapılan sınavların ücretlerinin ve vergi ödemelerinin alındığı sistemler bunlara misal olarak gösterilebilir.